Omuz Kas Yırtığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
Omuz kas yırtığı, omuz eklemini oluşturan yapıların etkilenmesiyle gelişen ve omuz ekleminin karmaşık anatomisiyle yakından ilişkili bir hastalıktır. Klavikula denilen köprücük, skapula denilen kanat ve humerus isimli kol kemiklerinden oluşmaktadır. Skapulanın bir parçası olan akromion ile humerus arasında rotator manşet denilen kasların sıkışması sonucu kısmi veya tam kat kas yırtıkları sıklıkla görülmektedir. Bu hastalığa rotator manşet yırtığı, rotator cuff sendromu isimleri de verilmektedir. Omuz ve kolda ağrı, kolda güçsüzlük belirtileri ile başlar. Özellikle orta yaş hastalarda herhangi bir travma olmaksızın görülmektedir.
İçindekiler:
Omuz Kas Yırtığı Nedir?
Omuzun iç kasları olan ve omuza rotasyon hareketleri yaptırdığı için bu kaslara rotator manşet kasları denir. Manşet denmesinin nedeni ise omuzu önden, arkadan ve üstten sarmasıdır. Omuzun 4 adet rotator manşet kası vardır:
- Supraspinatus: Kolun yana doğru açılma (abduksiyon) hareketini başlatır. Özellikle ilk 15-35 derece arasını supraspinatus yapar, sonrasında ise deltoid kası ile devam ettirilir.
- İnfraspinatus: Kolun dışa doğru, yani dış rotasyon hareketini sağlar.
- Subskapularis: Kolun içe doğru, yani iç rotasyon hareketini sağlar.
- Teres Minor: Omuz ekleminin dış rotasyon hareketini sağlamaktadır.
Omuz kas sıkışması sonrasında genellikle en sık supraspinatus kası yırtılmaktadır. Bu durum omuzu kullanmada ağrı ve güçsüzlüğe yol açmaktadır. Özellikle bu kasların tendon kısımları humerus başına yapıştığı yerden yırtılmaktadır. Bu yırtılma sonucu kolun yukarı kalkması hem ağrılı hem de bir süre sonra imkânsız hâle gelebilmektedir. Tam kopması hâlinde drop arm denilen, kolun havaya hiç kalkmadığı veya bir başkası kaldırdığında havada tutamadığı düşük kol gelişir.
Omuz Kas Yırtığı Nedenleri
Hastaların çoğunda travma veya düşme hikâyesi yoktur. Sıklıkla birçok hastada yaş, zamanla aşırı kullanım, omuz kemik yapısı, tendon yapısının zayıflığı, kas güçsüzlükleri veya dejeneratif sebeplerle oluşur. Kronik veya yavaş seyirli bir hastalıktır. Fakat travma, düşme veya kaza gibi nedenlerle akut veya ani olarak da yırtılabilir.
35-55 yaş arasında ve dejeneratif nedenlerle çok sık görülür. Dejeneratif, diğer bir adıyla yıpranma nedenleri ise şunlardır:
- Özellikle akromion denilen kemikte kemik ve fibröz doku çıkıntılarının oluşması nedeniyle kolu havaya kaldırdığımızda kaslarda meydana gelen sıkışma sonucu kısmi veya tam kat yırtıklar görülmektedir.
- Bölgesel kan akışının azalması: Yaşlanma ile birlikte kas dokularının kendini yenileyebilecek sağlıklı kan dolaşımının bozulması sonucu yırtılabilir.
- Aşırı kullanma nedeniyle olabilir. Belli mesleklerde ve sportif faaliyetlerde bu yırtıklar daha sık görülür. Özellikle baş üstü aktiviteli işler ve sporlar risk grubunu oluşturmaktadır.
Omuz Kas Yırtığının Derecesi / Tipleri
Omuz kas yırtıkları genellikle mikro yırtıklar, kısmi, tam kat ve masif yırtık şeklinde dörde ayrılır. Başlangıçta sıkışmaya bağlı doku içi interstisyel yırtıklar şeklinde başlar. Tendinozis şeklinde de isimlendirilmektedir. Bu mikro yırtıklar zamanla kısmi yırtıklara ve tam kat yırtıklara dönüşmektedir. Tam kat yırtık zamanla masif yırtık ve ciddi eklem kireçlenmelerine yol açar.
- İnterstisyel Yırtıklar
- Kısmi (Parsiyel) Yırtıklar
- Tam Kat (Total) Yırtıklar
- Masif Yırtıklar
Tam kat yırtıklarda humerus başı kemiği tamamen açığa çıkar ve üstteki akromion denilen kemikte sürtünmeye ve ciddi ağrılara yol açar. Bu durum zamanla cuff artropatisi denilen, eklem protezi ile sonuçlanan eklem kireçlenmesine yol açmaktadır.
Omuz Kas Yırtığı Ne Sıklıkta Görülür?
Omuz kas yırtığı çok yaygın bir hastalıktır. Tüm yaş gruplarında görülür. Özellikle erişkin yaş grubunda görülür. Akromion kemik çıkıntısı fazla ise genç yaşlarda da görülür ve yırtıklara yol açabilir. Toplumda çok yaygındır fakat sinsi ve yavaş seyirli olması, başlangıçta gelip geçici kısa süreli ağrılara yol açması nedeniyle tanısı geç konulmaktadır veya doktora başvuru yapılmamaktadır. Bazı hastalarda yırtık olsa da ağrı yapmayabilir.
Omuz Kas Yırtığının Belirtileri
En sık görülen şikâyetler şunlardır:
- Ciddi omuz ağrısı ve kolda güçsüzlük: Omuz veya kol havaya kaldırılırken ve kol rotasyona zorlanırken şiddetli omuz ve kol ağrısı olur. Ağrı genellikle kol civarında daha çok olur. Kolda güçsüzlük ve bazen uyuşma olur.
- Omuz hareketleri sırasında atlama, takılma ve tıklama sesleri gelir. Bu durumlar sürtünmeye bağlıdır.
- Geceleri omuz üstüne yatamama ve uykudan uyanma olur. Bu durum ilerleyen safhalarda daha sık görülür.
- Kolda güçsüzlük, omuz kaslarında atrofi ve zayıflık dikkati çeker.
Omuz Kas Yırtığı Nasıl Başlar?
Bu yırtıkların başlangıç hissi ve ağrı durumu hastaya göre değişir. Fakat sinsi başlangıçlıdır. Başlangıçta genelde omuzda güçsüzlük ve batıcı ağrı ön plandadır. Basit ağrı kesiciler ile uzun bir süre ağrı olmayabilir. Fakat ilerledikçe tüm kola, özellikle kolun ortasına yayılan zonklayıcı ve bıçak saplanır tarzda şiddetli ağrı olur. Yırtık ilerledikçe üstüne yatamama ve klasik ilaçlara yanıt alamama durumu ortaya çıkar.
Omuz Kas Yırtıkları İçin Risk Faktörleri
Omuz kas yırtığı çocuklar hariç genelde herkeste görülebilir. Cinsiyete göre sıklık çok değişmez. Fakat bazı durumlarda yırtık görülme riski biraz daha artmaktadır:
- Genetik yatkınlık, ailesel faktörler.
- Kötü oturma pozisyonu veya ergonomik olmayan çalışma koşulları.
- 40 yaş üstü.
- Baş üstü aktiviteli işler veya meslekler; boyacı, sıvacı, mimar, basketbol veya hentbol gibi sporlar. Çok sık tekrarlayan baş üstü aktivitelerde kas sıkışarak zamanla yıpranıp yırtılabilmektedir.
Omuz Kas Yırtığının Tanısı
Omuz kas yırtığında tanıda hastalığın hikâyesi, hangi hareket ve kullanımlarla oluştuğu önemlidir. Fizik muayenede abduksiyon sıkışma testi, Hawkins gibi özel testler yapılır. Bunun dışında nörolojik ve diğer kas güçleri değerlendirilerek ön tanıya ulaşılır. Radyolojik olarak:
- Röntgen: Kemik çıkıntıları ve kalsifik tendinit gibi ayırıcı tanılar yapılır.
- MR: Tanı koymada en etkili yöntemdir. Kemik yapısı, çıkıntıları ve kas yırtıkları çok detaylı olarak ortaya konur. Kesin tanı için genellikle yeterlidir.
- USG: Genellikle ihtiyaç yoktur fakat MR korkusu olanlarda çekilebilir.
Omuz Kas Yırtığının Tedavisi
Omuz kas yırtığı, evresi ve sebebine göre cerrahi veya medikal olarak tedavi edilebilir. İlaç tedavisi, egzersizler, lokal kas içi enjeksiyonlar ve cerrahi tedaviler olarak çeşitlendirilebilir. Hasta özelinde tedavi seçimi ve algoritması oluşturulmaktadır.
Omuz Kas Yırtığı Ameliyatsız Tedavi
Eğer omzunuzda yırtık gelişmiş ise bu genellikle primer olarak ameliyatsız iyileşmez. Fakat birçok kişi kaslarını güçlendirerek, yaşam tarzında baş üstü aktivitelerini kısıtlayarak ağrısız bir hayat sürebilir. Genellikle rotator kas gücü iyi olan ve akromiondaki kemik çıkıntısı hafif olanların ağrısız bir hayat sürme ihtimalleri vardır. Ameliyatsız tedavi yöntemleri şunlardır:
- Omuzu Dinlendirme: Omuz ve kol ile yapılan baş üstü aktiviteler kısıtlanmalıdır. Ağrıyı tetikleyen iş veya sportif faaliyetlere en az 3 hafta ara verilmelidir.
- Nonsteroid Antiinflamatuvar İlaçlar: Hem ağrıyı hem de ödemi azaltır. İnflamasyonu, yani ödemi azaltmada kullanılır.
- Fizik Tedavi: Omuzun özellikle rotator manşet kaslarını kuvvetlendirmek için yapılmalıdır. Dış kaslar, özellikle deltoid, güçlendirilmemelidir. Sıkışmayı artırarak kas yırtığını artırır.
- Lokal Steroid Enjeksiyonları: Lokal inflamasyonu, ödemi ve ağrıyı çok etkili olarak azaltır. Fakat gereksiz yere veya sık yapılması hâlinde tendon üzerindeki toksik etkisi ile kasın yırtılmasını kolaylaştırabilir.
- PRP Tedavisi: Birkaç seans yapılır. Omuz kas yapısını biyolojik olarak güçlendirmektedir.
Omuz Kas Yırtığı Ameliyatı
Konservatif veya ameliyat dışı tedavi yöntemlerine yanıt yok ise cerrahi düşünülmelidir. Özellikle uykudan uyandırma, Tip 2 veya Tip 3 akromion söz konusu ise cerrahi olma ihtimali yüksektir.
Özellikle uzun süren, 3 aya rağmen geçmeyen ağrılar ile iş ve spor hayatınızın etkilenmesi durumunda cerrahi tedavi ön plana çıkabilir.
Nasıl Önlenebilir?
Ne Zaman Doktora Başvurmalıyım?
Ameliyat Şart mı? Olmazsam Daha Kötü Olur muyum?
Omuz Artroskopisi
Omuz Artroskopisi Ameliyat Süresi
Ameliyattan Sonra İşe Ne Zaman Dönerim?
Ameliyat Sonrası Hastanede Kaç Gün Kalırım?
Ameliyat Sonrası Ne Kadar Sürede İyileşirim?
Ameliyat Sonrası Tekrar Yırtılabilir mi?
Yazar: Doç. Dr. Tahir Mutlu Duymuş
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı


