Fulkerson Cerrahisi (Diz Kapağı Ameliyatı)

Diz kapağı ameliyatı (fulkerson cerrahisi), diz kapağının tekrarlayan çıkıkları, dizilim bozukluğu ve yürüme sırasında güvensizlik hissi yaşayan hastalarda gündeme gelebilen cerrahi bir tedavi yöntemidir. Fulkerson cerrahisi, özellikle TT-TG mesafesinin yüksek olduğu ve diz kapağının dışa doğru kayma eğilimi gösterdiği durumlarda uygulanan bir kemik yönlendirme ameliyatıdır. Bu yöntemle diz kapağının hareket hattı düzeltilerek ağrı, çıkık riski ve eklem üzerindeki baskının azaltılması hedeflenir.

Fulkerson Cerrahisi (Diz Kapağı Ameliyatı) Nedir?

Ameliyatın en temel amacı, diz kapağının fizyolojik dizilimini yeniden sağlamaktır. Bu amaçla tüberositas tibia (TT) noktası hem merkezi aksa getirilir hem de patella alta varsa hafif distale (aşağıya) indirilir ve eklem içi basıncı azaltmak için kemik bir miktar öne alınır.

Bu işleme anteromedializasyon ve distalizasyon denir. Literatürdeki en sık kullanılan özel ismi Fulkerson ameliyatıdır (veya Modifiye Fulkerson). Bir diğer adıyla tibial tüberkül kaydırma ameliyatıdır. Bu ameliyatla sürtünme engellenir. Fulkerson ameliyatı kısaca kaval kemiğindeki tibial tüberkül denilen kemik çıkıntısının öne ve içe kaydırılıp diz kapağı diziliminin düzeltilerek kapak sürtünmesi ve basıncının azaltılmasıdır.

Ayrıca 20 yılın üzerinde edindiğim tecrübeye göre bu hastalarda diz kapağının dış yan bağı olan lateral retinakulumun sertleşmesi, patellar tilte yol açarak kapak sürtünmesini artırması nedeniyle bu operasyonlara mutlaka lateral gevşetme ilave edilmelidir.

Lateral gevşetme ve eklem içinin temizlenmesi (patolojik plikaların alınması, hipertrofik sinovyal dokunun temizlenmesi) kapalı olarak artroskopik yöntemle aynı seansta uygulanır. Fulkerson ameliyatının kendisi ise minimal insizyonla yapılan açık cerrahi bir kemik kaydırma işlemidir. Cerrahi sonrası erken dönem sonuçları ve hasta memnuniyet oranı son derece yüksektir.

Fulkerson Cerrahisi Kimlere Yapılır?

Ameliyatsız tedaviden sonuç alınamazsa cerrahi kaçınılmazdır. Radyolojik olarak TT-TG mesafesinin 18 mm'nin üzerinde olması, diz kapağında çıkık meydana gelmesi (özellikle 25 mm'nin üzerinde ağrısız dahi çıkıklar görülebilir), MPFL bağının yırtılması ve kıkırdakta ileri düzey aşınmaların başlamış olması ameliyat endikasyonunu oluşturur.

Fulkerson Cerrahisi Sonrası İyileşme Süreci

• İlk Gün ve Yürüme: Hastalar ameliyattan 1 gün sonra ayağa kaldırılır. Dizin bükülmesini engelleyen sabit açılı bir dizlik takılarak düz bacak şeklinde yere basıp yürümesi sağlanır.
• İlk 4 Hafta: Yaklaşık 4 hafta boyunca hastanın dizini aktif olarak bükmesine ve çömelmesine izin verilmez; ancak dizlikle tam basarak yürümesine müsaade edilir ve yattığı yerden yük vermeden dizi bükmesine ve pasif egzersizlere kısa sürede başlanır.
• Yara Bakımı ve Banyo: Su geçirmez bantlarla tedbir alınarak duş alınabilir. Haftada 2-3 kez pansuman yapılır ve dikişler ortalama 15 gün içinde iyileşir (estetik dikiş tercih edilir).
• Egzersiz ve Fizik Tedavi: 1-2 hafta sonra yatar pozisyonda dizlik çıkarılarak pasif bükme egzersizlerine başlanır. 3-4 hafta içinde pasif olarak 90-110 derece bükme hedeflenir. 4. haftadan sonra kaynama kontrol filmleri çekilerek dizliksiz ve değneksiz tam basmasına, aktif olarak dizi bükmesine, yine aktif fizik tedavi ve kas güçlendirme dönemine geçilir.
• İşe Dönüş: Ortalama 1 aylık fizik tedavi sonrası günlük yaşama dönülür. Masa başı çalışanlar 3-4 haftada, ağır iş yapanlar ise 3-4 ay civarında işlerine dönebilirler.

Fulkerson Cerrahisi Komplikasyonları

Fulkerson ameliyatından sonra komplikasyon görülme oranı %0,1'in altındadır:

• Yüzeysel Doku Enfeksiyonu: Diz kapağı kemiği cilde çok yakın olduğu ve arada kalın bir kas tabakası bulunmadığı için nadiren yüzeysel, kısa süreli doku reaksiyonları görülebilir; pansumanla ve düzenli yara takibi ile genellikle kısa sürede iyileşir.
• Kaynama Gecikmesi: Kemik kesisi (osteotomi) hattında kaynamama veya gecikme çok nadir görülür.
• Eklem Sertliği: Fizik tedaviye uyum sağlamayan, ameliyat sonrası önerilere ve egzersizlere ruhen ve bedenen katılmayan hastalarda daha sık görülmektedir.