Bankart Lezyonu: Nedir? Belirtileri, Tedavisi ve Ameliyatı

Bankart lezyonu, genellikle omuz çıkığı sonrası gelişen glenoid labrum yırtığıdır. Omuzda ağrı, güvensizlik, gevşeklik ve tekrar çıkacakmış hissine yol açabilir. Bu yazıda Bankart lezyonunun belirtileri, MR ile tanı süreci, tekrarlayan omuz çıkığı riski ve artroskopik Bankart ameliyatı hakkında en önemli bilgileri bulabilirsiniz.

Omuz çıkığı, omzun en sık görülen yaralanmasıdır. Omuz çıkıklarının neredeyse tamamında Bankart lezyonu olur. Omuz anatomisinde, dizdeki menisküs dokusuna benzer kartilaj kıkırdaktan oluşan labrum isimli dokunun yırtılmasına Bankart lezyonu denir. Bir diğer ifadeyle, labrum dokusunun yırtılmasıdır.

Bankart Lezyonu Nedir?

Labrum, omuz ekleminde humerus başı ile glenoid isimli kemik arasında yer alır ve glenoid kemiğe yumuşak dokularla bağlıdır. Topuz şeklindeki humerus başının eklemde stabil durmasını sağlar. Glenoidi çepeçevre halka şeklinde sarar. Omuz eklemine derinlik katmakta ve kayganlığını artırmaktadır.

Bazen glenoid labrum olarak da isimlendirilir. Çünkü aynı doku kalça ekleminde de mevcuttur. Yırtık kelimesi en çok kalça eklemi için kullanılır. Bu durumda kafa karışıklığı olmaması için glenoid labrum denilmesi daha uygundur. Omuz eklemi öne doğru veya arkaya doğru çıkacak şekilde zorlandığında labrum dokusu yumuşak bağlantıdan veya glenoid kemiğinden kırılarak ayrılabilir. Bu duruma Bankart lezyonu veya Kemik Bankart lezyonu denir.

Tüm omuz çıkıklarında Bankart lezyonu kesin olmaz fakat neredeyse tamamına yakınında olur. Oransal olarak yaklaşık %85-90'ında görülür. Omuz çıkığı ise her yüz kişiden birinde ve özellikle erkek popülasyonunda görülür; en sık da öne doğru çıkar. Bu nedenle en çok anterior labrum dokusu yırtılır.

Bankart Lezyonunun Klinik Belirtileri

Bankart lezyonu genellikle omuz çıkığı esnasında olduğu için genel omuz çıkığı bulguları ile aynıdır. Sıklıkla:

• Omuz Ağrısı: Tüm omuzda veya özellikle omzun ön kısmında olur. Hareket ettirmekle ve kolu dış rotasyona zorlamak ile omzun ön kısmındaki ağrı artar.
• Omuz Hareketlerinde Kısıtlılık: Ağrı ve şişlikten dolayı omuz hareketleri kolu yukarı kaldırma ve dış rotasyona getirme esnasında kısıtlanmıştır. Kolda ve kaslarda güçsüzlük hissi olabilir.
• Omuzda Gevşeklik ve Güvensizlik: Omuz ön kısmında stabiliteyi sağlayan labrum dokusunun yırtığı nedeniyle omuz çıkıyor hissine sahiptir. Yerine girip çıkma ve gevşeklik hissi ön planda olup hasta omzunu yerinde tutma çabası içindedir.

Akut vakalarda, travmanın ilk anında ağrı ve şişlik şikâyeti ön planda iken kronik vakalarda sadece güvensizlik ve tekrar çıkma hissi ön plandadır.

Bankart Lezyonunun Tanısı

Bankart lezyonunda klinik çıkma hikâyesi ve travma varlığı önemlidir. Teşhis sıklıkla MR ile konur. MR incelemesinde labrum dokusunun glenoidden ayrıldığı sıklıkla görülür. Fakat bazen yapışık gibi dursa da yırtık olabilir. Yırtık alana eklem sıvısının girmemesi halinde MR sonuçları bazen normal gelebilir. Bu nedenle bu gibi durumlarda ilaçlı omuz MR'ı da çekilebilir.

BT ise Kemik Bankart varlığı veya eşlik eden bir kırık şüphesinde çekilir. MR'da kırık doku veya sınırları net olmayabilir. Fakat BT kırık sınırlarını veya varlığını çok net ortaya koyar. Röntgen, labrum yırtıklarını göstermez. Fakat ayırıcı tanıda ve ilk travma anında mutlaka istenmelidir.

Bankart Lezyonunun Tedavisi

İzole Bankart lezyonu ve akut travmatik olanlarda ilk kez yırtılmış ise konservatif veya ameliyatsız tedavi yöntemleri ile bazıları iyileşebilir. İlk kez omuz çıkmış ve labrum yırtılmış ise omuz 3-4 hafta kol-gövde askısında kalmalı ve akabinde fizik tedavi görmelidir.

Bu süre zarfında ağrı ve ödem için ilaç tedavisi düzenlenmeli ve düzenli aralıklar ile buz jeli ile soğuk kompresyon yapılmalıdır. İyileşme sürecinde kas atrofisi veya erimesi olmaması için önerilen egzersizler yapılmalıdır.

Bankart Lezyonu Ameliyatı

Bankart lezyonunun konservatif yöntemler ile iyileşme ihtimali vardır. Fakat bu oran çok yüksek değildir. Özellikle 25 yaş altında %90'ında iyileşmez ve tekrarlayan omuz çıkıklarına yol açar. Bu durumda labrum glenoidden ayrıldığı orijinal noktaya kapalı artroskopik yöntem ile tekrar dikilmelidir.

Bankart lezyonu ameliyatından sonra spora hafif yürüyüşler ile başlanabilir, omzu sarsmadan hemen başlanabilir. Tempolu yürüyüşler 2. aydan itibaren uygundur. Kademeli artış olmalıdır. Baş üstü hareketlere 3 veya 4. aydan itibaren başlayın. Hızlı koşu, bisiklet vb. temassız sporlar 5. aydan sonra olabilir.

Omuza yönelik aktif temaslı sporlara dönüş 9-12 ay arasında olurken fitness veya basit sporlara 2-3 ay içinde dönülebilir. Yüzme için, özellikle serbest yüzme için 6 ay sonrası daha uygundur. Omzu tam açmadan ilk izin verilen yüzme 3. aydan itibaren kurbağalama yüzme olmalıdır.

Tam spora dönüş; ağrısız, tama yakın ve aktif hem de güvenli eklem hareket açıklığı elde edilince, sağlam omuz ile kıyaslandığında kas gücünün en az %90'ın üzerinde olduğu ve özellikle çıkacak hissinin kaybolduğu, yok olduğu ve tam güvenin geldiği 9-12 ay sonrası dönemde aktif temaslı sporlara dönülebilir.

Ameliyatının Başarısını Belirleyen Önemli Noktalar:

• Ameliyatın başarısı yaralanmanın derecesi, doktor ve hastaya bağlıdır.
• Ameliyat tekniği açısından kaliteli anchor, iyi artroskopik görüntüleme ve cerrahi el becerisi ile tecrübe önemlidir.
• Ameliyat sonrası dönemde ise hasta uygun fizik tedavi, egzersiz ve cerrahın önerdiği yönergelere uymalıdır.
• Erken aktif ve özellikle temaslı sporlara dönüş olmamalıdır.

Bankart Lezyonu Ameliyatı Sonrası:

• 4-6 hafta kol-gövde askısı kullanılmalıdır.
• Özellikle omzu yukarı kaldırma ve dış rotasyon 3-4 hafta yapılmamalıdır.
• Omuz dışındaki ön kol ve el kasları aktif olarak çalıştırılmalıdır.
• Omuz bölgesi için ise pasif egzersizlere 1. haftadan itibaren başlanmalıdır.
• Masa başı işlere genellikle 1-2 hafta içinde tedavi devam ederken başlanabilir. Aktif bedensel işlerde ise 2-3 ayı bulabilir.