Omuz Bursiti: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi
Omuz bursiti, özellikle ani başlayan omuz ağrısı, hareket kısıtlılığı, şişlik ve gece ağrısı yaşayan kişilerde mutlaka değerlendirilmesi gereken önemli bir omuz problemidir. Subakromiyal bursit olarak da bilinen bu tablo; omuz sıkışması, travma, kalsifik tendinit, romatizmal hastalıklar ve tekrarlayan baş üstü hareketlerle ortaya çıkabilir. Bu yazıda omuz bursiti belirtileri, tanı yöntemleri, ameliyatsız tedavi seçenekleri, kortizon enjeksiyonu ve subakromiyal bursit ameliyatı hakkında en kritik bilgileri bulabilirsiniz.
İçindekiler:
Omuz Bursiti Nedir?
Bursit, omuz ekleminde bursa denilen dokunun iltihaplanmasıdır. Burada iltihaplanma kelimesi mikrobiyal bir enfeksiyondan ziyade inflamasyon veya yangı anlamında kullanılmıştır. Bursa isimli dokular birçok eklemde mevcuttur. Diz kapağının önünde patellar bursa varken dirsekte olekranon bursa mevcuttur. Bursalar, bariyer veya iki doku arasında yastıkçık görevi görür. Kese şeklinde, duvarları ince, içerisinde minimal sıvı olan, yastık veya tampon görevi gören yapılardır.
Omuzda yer alan bursa dokusu, akromion isimli kemik ile supraspinatus veya rotator manşet kasları arasında olup dinamik olan bu kasların akromion kemiği altında rahat çalışmasını sağlamaktadır. Akromionun altında yer aldığı için subakromiyal bursa olarak isimlendirilir. Bu nedenle iltihaplanmasına omuz bursiti veya tıbbi isim olarak subakromiyal bursit denilmektedir. Tıbben en sık bu isim kullanılır.
Subakromiyal bursitte; travma, kalsifik tendinit, kireçlenme, omuz sıkışma sendromu gibi nedenlerle sıkışma sonrası duvarları kalınlaşır ve kese içinde inflamasyon yaparak şişer; deltoid kasının altına kadar ödem veya inflamasyona yol açabilir. Omuzda genellikle ani başlayan şiddetli ağrılara yol açmaktadır.
Omuz Bursiti Neden Olur?
En sık nedeni, akromion kemiğinin yapısının bozuk olması nedeniyle subakromiyal dokuya yaptığı baskı ve sıkışmadır. Akromion ve kas arasında sıkışan bursa zamanla aşırı sürtünme ve mikrotravmalar ile şişerek kalınlaşır; kese içinde şiddetli inflamasyon ve ödemlere yol açarak şiddetli omuz ağrılarına neden olmaktadır. Bunların dışında;
- Travma
- Kalsifik Tendin
- Enfeksiyon
- Romatizma
- Baş Üstü Aktiviteler (Basketbol, aşırı yüzme gibi tekrarlayan aşırı kullanım faaliyetleri).
Travma nedeniyle olanlar akut olarak görülürken akromiyona bağlı gelişen sıkışma durumlarında ise kronik subakromiyal bursit olur. Mikrobiyal bir enfeksiyona bağlı olarak ise septik bursit gelişir.
Subakromiyal bursit; özellikle diyabet, gut, tiroit rahatsızlığı veya romatizmal hastalığı olanlarda ve ayrıca baş üstü sporları aşırı yapanlar ile baş üstü işlerde çalışan sıvacı, boyacı, tesisatçı gibi meslek gruplarında daha sık görülebilir. En sık ve yaygın görülen tipi kronik subakromiyal bursittir. Fakat en ağrılı ve omzu kıpırdamayacak kadar ani ağrılara yol açan tipi akut subakromiyal bursittir.
Omuz Bursiti Klinik Belirtileri
En sık görülen bulgu, omuz ağrısı ve hareketlerde meydana gelen kısıtlılıktır. Akut olan hastalarda omzunu hiç oynatamayacak kadar şiddetli ağrı yapabilir. Ağrı keskindir ve omzun iç kısmından gelir. Omzun üstüne yatmakla ve kolu yukarı kaldırmayla ağrı şiddetlenmektedir. Genellikle hasta diğer eliyle bu omzunu sabit tutmaya ve hiç oynatmamaya çalışır. Bunların dışında;
- Omuzda şişlik; özellikle omzun üst ve yan kısmı şiş ve dokunmakla çok ağrılıdır.
- Güçsüzlük.
- Yanma veya ısı artışı, ciltte kızarıklık.
- Hareketsizlik ve kollarda uyuşma.
- Bakteriyel septik bursitte ise ateş olabilir.
Omuz Bursiti Tanısı
Subakromiyal bursitte tanı, önce klinik öykü ve fizik muayene ile başlar. Yukarıdaki sebepler ve klinik bulgular değerlendirildikten sonra radyolojik olarak röntgen, MR, ultrasonografi (USG) ve kan tahlillerine bakılır.
En değerli tanı aracı MR'dır. Hem kemik hem yumuşak dokuları değerlendirmekte ve ödemli bursayı net göstermektedir. Ayrıca sebepleri aydınlatma ve ayırıcı tanı için kıymetli veri elde etmemizi sağlamaktadır.
USG veya ultrason ise MR çekilemediği durumlarda istenebilir. Ödemli dokuyu gösterir fakat verisi sınırlıdır. MR korkusu olanlarda istenebilir. Röntgen ise ilk istenmesi gereken tetkik olup kemik yapıları değerlendiren hızlı, ucuz ve kolay bir incelemedir. Ancak MR var ise gerekli olmayabilir.
Kan tahlilleri ise bakteriyel enfeksiyon, gut veya romatizmal hastalık şüphesinde bazen istenebilir; fakat rutinde çok istenmez. Bu tetkikler arasında sıklıkla tek başına MR çekilmesi yeterli olmaktadır.
Omuz Bursiti Tedavisi
Subakromiyal bursitin ilk veya öncelikli tedavisi konservatif, yani ameliyatsız tedavi yöntemleridir. İlk aşamada sırasıyla;
- İstirahat, Kol Askısı
- Soğuk (Buz) Uygulaması
- İlaç Tedavisi
Buz uygulaması doğrudan cilde yapılmamalıdır. Günde en az 5 kez ve her uygulama en az 15 dakika sürmelidir. Kol-gövde askısı takılmalı ve kol sabit tutulmalıdır. İstirahat önemlidir. Erken ve ödemli dönemde fizik tedavi yasaktır.
İlaç tedavisinde oral anti-inflamatuar ilaçlar ve kas gevşeticiler etkili olur. Ayrıca topikal olarak jel formları da kullanılmalıdır.
Fakat birçok hastada subakromiyal kortizon enjeksiyonu yapılmadan şiddetli ağrı geçmez. Bu enjeksiyon çok etkili olup ağrıda çok hızlı azalma sağlamaktadır. Sıklıkla lokal anestezi ile birlikte uygulanmalıdır. Klinik deneyim ve tecrübelerime göre bu enjeksiyonu yapmadan sadece oral tabletler ile etkili ve hızlı iyileşme zordur.
Bazen tek doz omuz iğnesi ile kalıcı tedavi sağlanabilir ve ağızdan ilaç almaya dahi gerek kalmayabilir. Fakat septik durumlarda uygulanmamalıdır. Bu durumlarda tablo ve tedavi farklı olup antibiyotik ile yola devam edilmelidir.
Omuz Bursiti Ameliyatı
Ameliyat dışı tedavi yöntemlerine yanıt alınamıyorsa kapalı artroskopik ameliyat düşünülmelidir. Bu yöntemde tüm bursa temizlenerek çıkarılır. Bu işleme subakromiyal bursektomi denilmektedir. Bursektomi, bursanın tamamen çıkarılması işlemidir. Etkili bir yöntem olmakla birlikte ameliyat süresi kısa, taburculuk süreci hızlıdır.
Fakat bursite yol açan ve eşlik eden sebepler ortaya konulup aynı seansta bu sorunlar da ortadan kaldırılmalıdır. En sık akromion kemik patolojilerine bağlı geliştiğinden akromioplasti ameliyatı esnasında yapılmalıdır. Omuz artroskopisi, omuz içi ve omuz çevresi birçok problemi kalıcı olarak çözmemizi sağlar.
Hangi Hastalıklarla İlişkilidir?
Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?
Ameliyat Şart mı?
Yazar: Doç. Dr. Tahir Mutlu Duymuş
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı


